🛒 मॉड्यूल ९ (१२ पैकी)

ग्राहक संरक्षण आणि सायबर कायदा

"डिजिटल युगातील ग्राहक हक्क"

ग्राहक संरक्षण कायदा 2019 अंतर्गत ई-कॉमर्स ग्राहक अधिकार, E-commerce नियम 2020, CCPA अधिकार, ऑनलाइन वाद निराकरण (ODR), आणि ग्राहक आयोग प्रक्रिया शिका. Amazon, Flipkart, Zomato संबंधित मुंबई उच्च न्यायालय प्रकरणे.

भाग
५०
प्रश्न
१२+
तास
२५+
खटले
🛡️
ई-कॉमर्स युगातील ग्राहक संरक्षण
ऑनलाइन खरेदीपासून डिजिटल सेवांपर्यंत — ग्राहक हक्क, तक्रार निवारण, आणि नुकसान भरपाई कसे मिळवायचे ते शिका.

तुम्ही काय शिकाल

🛒
ई-कॉमर्स ग्राहक अधिकार
ऑनलाइन खरेदीत ग्राहक अधिकार, परतावा धोरण, रद्द करणे, आणि विक्रेता जबाबदाऱ्या.
📋
E-commerce नियम 2020
ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मसाठी अनिवार्य तरतुदी, तक्रार निवारण, आणि अनुपालन आवश्यकता.
🏛️
CCPA अधिकार
केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरण — अधिकार, शक्ती, आणि तक्रार प्रक्रिया.
💻
ऑनलाइन वाद निराकरण (ODR)
E-Daakhil, Online Mediation, Virtual Hearings — डिजिटल तक्रार निवारण.
⚖️
ग्राहक आयोग प्रक्रिया
जिल्हा, राज्य, राष्ट्रीय आयोग — अधिकारक्षेत्र, प्रक्रिया, अपील.
💰
नुकसान भरपाई दावे
सदोष उत्पादन, सेवा त्रुटी, अनुचित व्यापार व्यवहारासाठी नुकसान भरपाई.
📱
डिजिटल सेवा तक्रारी
OTT, Telecom, Banking, Insurance — डिजिटल सेवांमधील तक्रारी.
🏢
मुंबई HC प्रकरणे
Amazon, Flipkart, Zomato, Swiggy — महाराष्ट्रातील ई-कॉमर्स प्रकरणे.

मॉड्यूल संरचना

भाग ९.१

ग्राहक संरक्षण कायदा 2019 — आढावा

नवीन कायद्याची वैशिष्ट्ये, ग्राहक व्याख्या, ग्राहक अधिकार, आणि 1986 कायद्यातील बदल.

CPA 2019 ग्राहक व्याख्या ६ अधिकार नवीन तरतुदी
भाग ९.२

E-commerce नियम 2020

ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म जबाबदाऱ्या, Marketplace विरुद्ध Inventory Model, तक्रार निवारण, परतावा धोरण.

E-commerce Rules Marketplace Inventory Model परतावा
भाग ९.३

CCPA — केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरण

CCPA रचना, शक्ती, अनुचित व्यापार व्यवहार, दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती, वर्ग कारवाई.

CCPA अनुचित व्यापार जाहिरात नियमन वर्ग कारवाई
भाग ९.४

ग्राहक आयोग — अधिकारक्षेत्र आणि प्रक्रिया

जिल्हा, राज्य, राष्ट्रीय आयोग आर्थिक अधिकारक्षेत्र, तक्रार दाखल प्रक्रिया, सुनावणी, अपील.

जिल्हा आयोग राज्य आयोग राष्ट्रीय आयोग अपील
भाग ९.५

ऑनलाइन वाद निराकरण (ODR)

E-Daakhil प्लॅटफॉर्म, ऑनलाइन तक्रार दाखल, Virtual Hearings, E-filing, Digital Evidence.

E-Daakhil ODR Virtual Hearing E-filing
भाग ९.६

सदोष उत्पादन आणि सेवा त्रुटी दायित्व

Product Liability, Service Deficiency, निर्माता/विक्रेता दायित्व, नुकसान भरपाई गणना.

Product Liability Service Deficiency निर्माता दायित्व नुकसान भरपाई
भाग ९.७

ऐतिहासिक ई-कॉमर्स प्रकरणे

Amazon, Flipkart, Zomato, Swiggy, MakeMyTrip — ई-कॉमर्स ग्राहक संरक्षण प्रकरणे आणि मुंबई HC निर्णय.

Amazon Flipkart Zomato मुंबई HC

ग्राहक आयोग अधिकारक्षेत्र

🏢
जिल्हा आयोग
₹1 कोटी पर्यंत
तालुका/जिल्हा स्तर
🏛️
राज्य आयोग
₹1 ते ₹10 कोटी
राज्य स्तर
⚖️
राष्ट्रीय आयोग
₹10 कोटी पेक्षा जास्त
दिल्ली
🏆
सर्वोच्च न्यायालय
NCDRC विरुद्ध अपील
कायद्याचा प्रश्न
🛡️
CCPA
वर्ग कारवाई
जाहिरात नियमन

ऐतिहासिक निकाल

⚖️
Amazon विरुद्ध Futuregroup
(2021) सर्वोच्च न्यायालय
ई-कॉमर्स करार लवाद; आंतरराष्ट्रीय लवादाची भारतातील अंमलबजावणी. ई-कॉमर्स व्यवसाय संरचनांवर महत्त्वाचा निर्णय.
⚖️
MakeMyTrip विरुद्ध ग्राहक
(2020) NCDRC
ऑनलाइन बुकिंग रद्द करण्यात सेवा त्रुटी. ₹25,000 नुकसान भरपाई + खर्च. ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मची जबाबदारी.
⚖️
Flipkart विरुद्ध ग्राहक
(2019) राज्य आयोग
नकली उत्पादन विक्री; Marketplace दायित्व. विक्रेत्यासोबत प्लॅटफॉर्मही जबाबदार. नुकसान भरपाई आदेश.
⚖️
Zomato विरुद्ध ग्राहक
(2022) जिल्हा आयोग
खाद्य वितरणात विलंब आणि गुणवत्ता समस्या; Aggregator दायित्व. प्लॅटफॉर्म आणि रेस्टॉरंट दोन्ही जबाबदार.
⚖️
CCPA विरुद्ध दिशाभूल जाहिराती
(2023) CCPA आदेश
सेलिब्रिटींना दिशाभूल करणाऱ्या जाहिरातींसाठी जबाबदार धरले. CCPA दंड आकारू शकते.
⚖️
OLA/Uber विरुद्ध ग्राहक
(2021) राष्ट्रीय आयोग
Ride-hailing apps सेवा प्रदाता म्हणून जबाबदार. ग्राहक संरक्षण कायदा लागू.
📝

मॉड्यूल ९ मूल्यांकन

सर्व सात भाग कव्हर करणाऱ्या आमच्या व्यापक ५० प्रश्नांच्या मूल्यांकनासह ग्राहक संरक्षण आणि ई-कॉमर्स कायद्यावरील तुमची प्रभुत्व तपासा.

५०
प्रश्न
७०%
उत्तीर्ण गुण
🏆
प्रमाणपत्र
मूल्यांकन द्या →

📚 पूर्वअट (Prerequisites)

मॉड्यूल १-८ पूर्ण
IT कायदा मूलभूत समज
दिवाणी कायदा मूलभूत
ई-कॉमर्स अनुभव (उपयुक्त)