🛡️ मॉड्यूल ८ (१२ पैकी)

वेबसाइट ब्लॉकिंग आणि मध्यस्थ दायित्व

"इंटरनेट स्वातंत्र्य आणि नियमन यांचा समतोल"

IT कायदा कलम 69A अंतर्गत सामग्री अवरोध, IT नियम 2021 अंतर्गत मध्यस्थ जबाबदाऱ्या, कलम 79 Safe Harbour संरक्षण, आणि Shreya Singhal निर्णयाचे परिणाम समजून घ्या. मुंबई उच्च न्यायालयातील महत्त्वाच्या प्रकरणांचा अभ्यास.

भाग
५०
प्रश्न
१२+
तास
२५+
खटले
🔒
सामग्री नियमन आणि मध्यस्थ संरक्षण
कलम 69A अवरोध आदेशांपासून IT नियम 2021 अनुपालनापर्यंत — मध्यस्थांच्या कायदेशीर जबाबदाऱ्या आणि संरक्षण कसे कार्य करतात ते शिका.

तुम्ही काय शिकाल

🚫
कलम 69A अवरोध प्रक्रिया
केंद्र सरकारची सामग्री अवरोध शक्ती, प्रक्रिया, आणि Review Committee कार्यपद्धती समजून घ्या.
📋
IT नियम 2021 अनुपालन
Due Diligence नियम, तक्रार निवारण यंत्रणा, आणि सोशल मीडिया मध्यस्थांसाठी विशेष आवश्यकता.
🛡️
कलम 79 Safe Harbour
मध्यस्थ संरक्षणाची व्याप्ती, अटी, आणि संरक्षण गमावण्याची परिस्थिती.
⚖️
Shreya Singhal परिणाम
कलम 66A रद्द करण्याचे परिणाम, कलम 69A टिकवणे, आणि "वास्तविक ज्ञान" मानक.
📝
अवरोध आदेश आव्हान
बेकायदेशीर अवरोध आदेशांविरुद्ध उच्च न्यायालयात रिट याचिका कसे दाखल करायचे.
🏛️
मुंबई HC प्रकरणे
महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या मध्यस्थ दायित्व आणि सामग्री अवरोध प्रकरणांचा अभ्यास.
🌐
OTT आणि Digital News नियमन
IT नियम 2021 अंतर्गत OTT प्लॅटफॉर्म आणि डिजिटल न्यूज मीडिया नियमन.
📱
सोशल मीडिया दायित्व
SSMI (Significant Social Media Intermediary) विशेष आवश्यकता आणि जबाबदाऱ्या.

मॉड्यूल संरचना

भाग ८.१

कलम 69A — सामग्री अवरोध शक्ती

केंद्र सरकारची सामग्री अवरोध शक्ती, कायदेशीर आधार, आणि अवरोधाचे कारणे. भारताची सार्वभौमता, अखंडता, संरक्षण, सुरक्षा, आणि सार्वजनिक सुव्यवस्था.

कलम 69A अवरोध कारणे केंद्र सरकार शक्ती आपत्कालीन अवरोध
भाग ८.२

IT (Blocking) नियम 2009 — प्रक्रिया आणि Review

अवरोध विनंती प्रक्रिया, Nodal Officer, Review Committee, गोपनीयता तरतुदी, आणि प्राकृतिक न्याय तत्त्वे.

Blocking Rules 2009 Review Committee Nodal Officer प्राकृतिक न्याय
भाग ८.३

IT नियम 2021 — मध्यस्थ दिशानिर्देश

Due Diligence आवश्यकता, तक्रार निवारण यंत्रणा, 24/72 तास मुदती, आणि सामग्री हटविण्याच्या जबाबदाऱ्या.

IT Rules 2021 Due Diligence Grievance Officer 24/72 तास
भाग ८.४

कलम 79 — Safe Harbour संरक्षण

मध्यस्थ संरक्षणाची व्याप्ती, अटी, "केवळ वाहक" (Mere Conduit) सिद्धांत, आणि संरक्षण गमावण्याची परिस्थिती.

कलम 79 Safe Harbour Mere Conduit वास्तविक ज्ञान
भाग ८.५

Shreya Singhal निर्णय — विश्लेषण आणि परिणाम

कलम 66A रद्द, कलम 69A टिकवणे, "वास्तविक ज्ञान" विरुद्ध "न्यायालय आदेश" मानक, आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य.

Shreya Singhal कलम 66A अनुच्छेद 19(1)(a) वास्तविक ज्ञान
भाग ८.६

SSMI आणि OTT नियमन

Significant Social Media Intermediary विशेष आवश्यकता, OTT प्लॅटफॉर्म नियमन, डिजिटल न्यूज मीडिया, आणि स्व-नियमन संस्था.

SSMI OTT नियमन Digital News Self-Regulation
भाग ८.७

अवरोध आव्हान आणि ऐतिहासिक खटले

अवरोध आदेशांविरुद्ध रिट याचिका, मुंबई उच्च न्यायालय प्रकरणे, आणि मध्यस्थ दायित्वावरील ऐतिहासिक निर्णय.

रिट याचिका मुंबई HC Myspace v. Super Cassettes Google v. Visakha

मध्यस्थ दायित्व आराखडा

🚫
कलम 69A
सरकारी अवरोध शक्ती
सार्वभौमता/सुरक्षा
📋
IT नियम 2021
Due Diligence
तक्रार निवारण
🛡️
कलम 79
Safe Harbour
मध्यस्थ संरक्षण
⚖️
Shreya Singhal
वास्तविक ज्ञान मानक
66A रद्द
📱
SSMI नियम
५० लाख+ वापरकर्ते
विशेष जबाबदाऱ्या

ऐतिहासिक निकाल

⚖️
Shreya Singhal विरुद्ध भारत संघ
(2015) 5 SCC 1
कलम 66A असंवैधानिक; कलम 69A टिकवले. मध्यस्थांसाठी "वास्तविक ज्ञान" = न्यायालय आदेश. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचे ऐतिहासिक संरक्षण.
⚖️
Myspace विरुद्ध Super Cassettes
(2017) दिल्ली उच्च न्यायालय
मध्यस्थ दायित्वासाठी विशिष्ट ज्ञान आवश्यक. सामान्य जागरूकता पुरेसे नाही; Safe Harbour संरक्षण टिकवले.
⚖️
Google India विरुद्ध Visakha Industries
(2020) सर्वोच्च न्यायालय
मध्यस्थ संरक्षण लागू; कलम 79 Safe Harbour व्याप्ती स्पष्ट. नोटीसनंतर कारवाईचे महत्त्व.
⚖️
Anuradha Bhasin विरुद्ध भारत संघ
(2020) सर्वोच्च न्यायालय
इंटरनेट बंद करणे मूलभूत हक्क उल्लंघन. आवश्यकता आणि आनुपातिकता चाचणी लागू; आदेश प्रकाशित करणे आवश्यक.
⚖️
Facebook विरुद्ध भारत संघ
(2019) दिल्ली उच्च न्यायालय
IT नियम 2021 आधीचे प्रकरण; मध्यस्थांना नियमांचे पालन करणे आवश्यक. भारतात व्यवसाय करणे = भारतीय कायद्यांचे पालन.
⚖️
Twitter विरुद्ध भारत संघ
(2022) कर्नाटक उच्च न्यायालय
कलम 69A अवरोध आदेशांना आव्हान; प्राकृतिक न्याय तत्त्वांचे पालन आवश्यक. प्रक्रियात्मक संरक्षणे महत्त्वाची.
📝

मॉड्यूल ८ मूल्यांकन

सर्व सात भाग कव्हर करणाऱ्या आमच्या व्यापक ५० प्रश्नांच्या मूल्यांकनासह वेबसाइट ब्लॉकिंग आणि मध्यस्थ दायित्वावरील तुमची प्रभुत्व तपासा — कलम 69A, IT नियम 2021, कलम 79, आणि Shreya Singhal.

५०
प्रश्न
७०%
उत्तीर्ण गुण
🏆
प्रमाणपत्र
मूल्यांकन द्या →

📚 पूर्वअट (Prerequisites)

मॉड्यूल १-७ पूर्ण
IT कायदा मूलभूत समज
संवैधानिक कायदा मूलभूत
दिवाणी उपाय ज्ञान (मॉड्यूल ७)